Jesteś tutaj
Strona główna > Uroda > Budowa skóry

Budowa skóry

Skóra powlekająca całe ciało jest największym i najcięższym narządem człowieka. Skóra dorosłego człowieka ma powierzchnię ok 1,7 m2 i waży niemal 3 kg. Grubość skóry jest niejednakowa w różnych okolicach ciała np. grubość skóry powiek nie dochodzi do 0,5 mm podczas gdy na podeszwach stóp może osiągać O,5 cm. Wielkość powierzchni skóry zależy od wzrostu i wagi. Z pewnym przybliżeniem można podać, że w wieku 15 lat, przy wzroście ok 158 cm i wadze ok 50 kg powierzchnia skóry wynosi ok 1,4 m2. Skóra jest jednocześnie narządem osłaniającym organizm czuciowym wydzielniczym i wydalniczym regulującym temperaturę zapewniającym równocześnie kontakt ze światem zewnętrznym i izolację od niego.
Skóra składa się z trzech głównych warstw: naskórka, skóry właściwe i tkanki podskórnej. Z punktu widzenia higieny cielesnej i kosmetyki szczególnie ważne jest zapoznanie się ze strukturą naskórka. Naskórek składa się z kilku warstw komórek które zostaną wyliczone i opisane w kolejności od podstawy ku powierzchni
Najgłębiej położona jest tzw. warstwa podstawowa złożona z żywych rozmnażających się komórek w kształcie cylindrycznym. W miarę przyrostu ich liczby (wskutek rozmnażania się) i wieku komórki te przesuwają się stopniowo ku górze, tzn. ku powierzchni, tworząc wielopokładową warstwę komórek kolczystych, które swoją nazwę zawdzięczają zmienionemu już kształtowi – z cylindrycznych na wielokątne.
Dalszy proces rozmnażania się, zmiany kształtu i przesuwania się komórek ku górze prowadzi do powstania kolejnej kilkupokładowej warstwy, zwanej ziarnistą. O ile pierwsze dwie warstwy stanowią naskórek żywy, to w komórkach warstwy ziarnistej rozpoczyna się proces wytwarzania substancji rogowej, która stopniowo coraz szczelniej wypełnia powierzchowne warstwy naskórka. Te warstwy (jasna i rogowa) składają się z komórek obumarłych, przekształconych w kilka warstw łuseczek rogowych.
Najbardziej powierzchownie położone pokłady tych łuseczek odłączają się od skóry przy każdym ruchu i każdym potarciu. Jest to nieustanny proces złuszczania się naskórka, niedostrzegalny gołym okiem w warunkach prawidłowych, bardzo zaś wyraźny przy pewnych procesach chorobowych. Szczególnie dużo komórek rogowych złuszcza się w czasie mycia skóry i pocierania jej przedmiotami szorstkimi. W ten sposób naskórek ulega stałemu odnawianiu się: w warstwie podstawowej przybywa wciąż komórek, które stopniowo przesuwają się coraz wyżej i w końcu obumarłe opadają. Dzięki tym właściwościom drobne uszkodzenia naskórka ulegają stosunkowo szybkiemu „załataniu” i goją się bez jakiegokolwiek śladu.


W obrębie naskórka znajdują się także ziarenka barwnika (melaniny) oraz część zakończeń nerwowych. Ziarenka barwnika wytwarzane są przez specjalne komórki barwnikotwórcze. Pod wpływem światła dziennego, a ściślej pod wpływem zawartych w promieniach słonecznych (i w świetle lampy kwarcowej) niewidzialnych promieni nadfioletowych i przy współudziale gruczołów dokrewnych ilość barwnika w naskórku rośnie. Mówi się wtedy, że skóra jest opalona.
Naskórek nie jest wyposażony w naczynia krwionośne toteż zadrapanie nie wywołuje krwawienia, jeśli nie przekracza grubości samego naskórka. Dodać także należy, że nie uszkodzony naskórek nie przepuszcza w głąb skóry zanieczyszczeń mechanicznych (kurzu), bakterii ani nawet wody, nieznacznie zaś przepuszcza emulsje wodno-olejowe. Powietrze przenika przez czysty naskórek w bardzo niewielkim stopniu, przez silnie zanieczyszczony nie przenika wcale.

Top